Vaka 1: Ay Taşı Nerede?
Belgeleri incele, üç soruyu yanıtla. Üçü de doğruysa vakanın sonunu göreceksin.
Takıldın mı? Kademeli ipuçları
İpucu 1 (kim?)
Kamerada görünen kişinin boyuna bak. Sonra her şüpheli için “o saatte başka bir yerde olduğunu gösteren” bir kanıt ara. Ay takvimi ve hava raporuyla ifadeleri kontrol et: kim yalan söylüyor?
İpucu 2 (nerede?)
Okul haritasına bak. Kapüşonlu kişi hangi kapıdan girdi, kameralar oranın ötesini görüyor muydu? O kapının ötesinde nereler var? Hacer Hanım’ın gece gördüğüne, Selim’in ifadesine ve kulüp defterine bak.
İpucu 3 (kod)
Kulüp defterinin üç sayfasını da sonuna kadar oku. Eylül ve Ekim kodlarının hangi kurala göre belirlendiğini bul. Kural Kasım için değişti mi? Dünya, Güneş ve Ay’ın konumlarına ve Ay takvimindeki çizimlere bak.
Depo açıldı! Vaka çözüldü
Kilit 0511 ile açıldı. Kulüp deposunda koruyucu kutu duruyordu ve içinde Ay taşı sağlamdı. Taşı alan kişi Deniz‘di. Şimdi olayın gerçekte nasıl geliştiğini oku.
Olay özeti
Deniz taşı neden aldı?
Deniz, astronomi kulübünün başkanıydı. Kulüp, Ay taşını gece gözleminde Ay’ın yanında göstermek istemişti ama Ajansla yapılan sözleşme taşın sergi dışına çıkmasını yasaklıyordu. Selim Hoca’nın isteği reddedilince Deniz kendi başına bir plan yaptı: Ay taşını gökyüzü altında teleskopla fotoğraflayacak, sonra yerine koyacaktı. Çarşamba akşamı hava açılınca fırsat geldi. Yaptığı şey yine de yanlıştı: izin almadan, sözleşmeye aykırı bir iş yapıyordu.
O gece
- 16.30 Deniz müdür yardımcısı odasına geldi, Nermin Hanım’ın kalemliğinde yedek anahtarı gördü.
- 21.08 Kapüşonunu çekip yan bahçeden geldi, kulüp kartıyla yan kapıdan girdi.
- 21.10–21.19 Yedek anahtarla dolabı açtı, taşı aldı, dolabı kilitleyip anahtarı yerine koydu.
- 21.20 Merdiven kapısı kilitli değildi. Terasa çıktı. Gökyüzü açılmıştı, Ay görünüyordu. Taşı ve Ay’ı fotoğraflamaya başladı.
- 21.51 Beklenmedik bir şey oldu: Cevdet Bey terasa çıktı. Deniz paniğe kapıldı, taşı depodaki kutuya koyup 0511 koduyla kilitledi ve saklandı.
- 22.06 Cevdet Bey indi. Deniz taşı geri götürmek için kutuyu açtı.
- 22.10 civarı Hacer Hanım balkondan terasta birini gördü ve fenerini tuttu. Deniz korktu, taşı kutuya geri koyup kilitledi ve kaçtı (22.22 merdiven, 22.24 yan kapı).
- 22.40 Ay battı.
- Sabah Deniz erkenden gelip taşı yerine koymayı düşünüyordu. Ama 07.58’de Nermin Hanım dolabı açıp taşın kayıp olduğunu söyleyince korktu ve hiçbir şey yapamadı.
Cevdet Bey’in sırrı
Cevdet Bey okulun terasında gizlice bir kediye bakıyordu. Okulda hayvan yasaktı, bu yüzden bunu kimseye söylemedi. Her akşam terasa çıkmak için merdiven kapısını kilitlemiyordu. Bu yüzden Deniz kapıyı kolayca açabildi. İfadesinde “23.30’da terasa çıktım, Ay’ın ışığı her yeri aydınlatıyordu” dedi ama Ay 22.40’ta batmıştı ve kamera onu 21.51’de terasa çıkarken görmüştü. Hırsız olmadığı için sonunda doğruyu anlattı.
Sonuç
Taş sağlam bulundu ve kutusuyla birlikte Ajansa iade edildi. Deniz olanları müdüre kendisi anlattı. Okul, kulübün Ay gözlemleri için Ajans’tan resmî izin istemesine karar verdi. Terastaki kedi kulübün oldu ve adı “Dolunay” kondu.
Vakayı nasıl çözdük?
- Zamanı daralttık. Taş 20.05’e kadar yerindeydi, sabah yoktu. Gece olanlara kameralardan baktık.
- Girişi bulduk. Kapüşonlu kişi 21.08’de ortak kulüp kartıyla yan kapıdan girmişti. Boyu 1,60–1,75 m aralığındaydı ve çantasında tripod ayakları vardı.
- Şüphelileri eledik. Cevdet boyu yüzünden, Selim toplantı kaydı yüzünden, Hacer site kamerası yüzünden, Nermin de o saatte Cevdet’le ön bahçede olduğu için elendi.
- Yalanları yakaladık. Cevdet’in “Ay ışığı vardı” sözü Ay’ın batış saatiyle (22.40), Deniz’in “20.00’de Ay’ı çektim” sözü hava raporuyla (o saatte gökyüzü kapalıydı) çürüdü.
- Taşın yerini bulduk. Kişi bir saat boyunca kameraların görmediği merdivenin ötesindeydi: orası teras. Teras kulübün gözlem alanıydı ve deposu şifreliydi. Hacer de terasta birini görmüştü.
- Kodu çözdük. Kulüp kodu önce yeni Ay gününden alıyordu, ama 29 Ekim’de kural değişti: Kasım’dan itibaren dolunay günü. Takvimde Kasım’ın dolunayı 5 Kasım: 0511.
Bonus sorular
1. 2011 neden tuzak?
20 Kasım yeni Ay’dır ve Eylül/Ekim kuralıdır. 29 Ekim’de kural değişti: Kasım’dan itibaren Dünya, Güneş ile Ay arasındadır: dolunay, 5 Kasım.
2. Dolunayda Güneş, Dünya ve Ay nasıl sıralanır? Yeni Ay’da?
Dolunayda Güneş, Dünya, Ay (Dünya ortada). Yeni Ay’da Güneş, Ay, Dünya (Ay ortada).
3. Hacer’in Ay ışığında terastaki kişiyi görmesi hangi saatler arasında olabilir?
21:00–22:40. Bulutlar 21:00’den sonra açılıyor, Ay 22:40’ta batıyor.
4. Deniz’in “20.00’de çektim” sözü neden doğru olamaz?
20:00’de hava yağmurlu ve %100 kapalıydı, Ay görünmüyordu.