7. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 1, Konu 1
Uzay
Teknolojileri
Kaldırılacak kapaklar, çevrilecek çark, sürüklenecek roket ve eşleştirilecek kartlarla dolu, dokunarak keşfedilen bir ders kitabı.
Haber Bağlantı Noktası
Bir Uydu, Gecenin Ortasında Fırlıyor
Kapağı kaldır, Ruhi’nin dergide okuduğu habere birlikte göz atalım.
Uzay Teknolojileri
Uzay Araçları Ailesi
Altı farklı uzay aracı, altı farklı görev! Kapakları kaldırıp her birinin sırrını öğren.
Bağlantı Noktası
Türkiye’nin Uzay Serüveni
Roketi sürükle ya da oklarla ilerlet; her durakta zamanda bir adım atacaksın. 1994’ten 2024’e, toplam 9 aktif uydumuzun hikâyesi burada.
🏷️ Görev Süresini Tamamlayanlar
Haberleşme uyduları: Türksat 1B, Türksat 1C, Türksat 2A · Gözlem uyduları: Bilsat, Rasat
Bağlantı Noktası
Gökyüzünü İzleyen Gözler
Teleskoplar konumlarına göre ikiye ayrılır. Önce uzaya çıkanları, sonra yerdekileri kaldır.
A · Uzay Teleskopları
Atmosfer, uzaydan gelen ışınların büyük bölümünü engeller. Uzaya çıkan teleskoplar bu sorun olmadan çok daha net görüntü elde eder.
B · Yer Tabanlı Teleskoplar
Düşük maliyetleri, kolay bakım ve yenilenmeleri sayesinde hâlâ tercih ediliyorlar. Yerleştirildikleri kubbe yapılara gözlemevi (rasathane) denir.
Bağlantı Noktası
Uzaydan Mutfağına, Cebine
Çarkı çevir ya da bir dilime dokun; uzay teknolojisinin günlük hayattaki izini o alanda göreceksin.
Bilgi Bankası
Bu İşi Yürüten Kurumlar
Bağlantı Noktası
Üç Kelime, Üç Meslek
Tarihe Not Düşenler
Uzayın Öncüleri
Her kapağın altında bir zaman kapsülü var. Aç ve o kişinin hikâyesini oku.
Haber
Görünmeyen Tehlike: Uzay Kirliliği
Dünya’nın hâlâ görevde olan ya da görevini tamamlamış binlerce yapay uydusu var. İşlevini yitirmiş parçalar, kontrol dışı biçimde Dünya’nın etrafında dolanmaya devam ediyor.
Akılda Kalanlar
Rozet Panom
Bu konudan topladığın yedi bilgi rozeti:
- Uzay araştırmaları için altı temel araç geliştirildi: uzay sondası, uzay roketi, yapay uydu, uzay mekiği, uzay istasyonu, teleskop.
- Türkiye’nin uzay serüveni 1994’te başladı; bugün 9 aktif uydumuz var, en yenisi Türksat 6A (2024) — ilk yerli ve millî haberleşme uydumuz.
- Teleskoplar uzay teleskopları (Hubble, James Webb) ve yer tabanlı teleskoplar (TUG, DAG) olmak üzere ikiye ayrılır.
- Uzay teknolojileri; sağlık, enerji, iletişim, gıda, ulaşım ve endüstri alanlarında günlük hayatımızın parçası hâline geldi.
- TÜBİTAK UZAY, Türkiye Uzay Ajansı ve TEKNOFEST, Türkiye’nin uzay çalışmalarını yürüten başlıca kurum ve etkinliklerdir.
- Alper Gezeravcı, 2024’te uzaya giden ilk Türk astronottur.
- Uzay kirliliği, işlevini yitirmiş uzay araçlarından kalan parçaların Dünya etrafında kontrolsüz dolaşmasıdır ve önlem alınmazsa ciddi sorunlara yol açabilir.
Bölüm Sonu Değerlendirme
Eşleştirme Oyunu
Kartları sürükleyip doğru tanımın üzerine bırak — ya da bir karta, sonra tanıma dokun. 0 / 7 doğru
Sırada Sen Varsın
Uzay kirliliğinin yol açabileceği problemler için üç önlem yazabilir misin? İki örnek sana yol göstersin: uzay çöplerini çeşitli sistemlerle yakalayıp Dünya’ya getirmek ve daha çevreci, sürdürülebilir uzay teknolojileri geliştirmek. Üçüncüsünü sen bul!