Komşumuz Güneş

i

Güneş’i Tanıyalım

Güneş, Güneş Sistemi’nin tam ortasında yer alan kocaman, sıcak bir yıldızdır. Çok sıcak gazlardan oluşur ve farklı katmanlara sahiptir. Işığını ve ısısını kendisi üretir; bu yüzden gezegenlerden farklıdır. Güneş, Dünya’dan çok daha büyüktür ama bize çok uzak olduğu için gökyüzünde küçük bir top gibi görünür. Yüzeyinde bazen “güneş lekesi” adı verilen daha koyu bölgeler oluşur; bu lekelerin zamanla yer değiştirmesi, Güneş’in kendi ekseni etrafında döndüğünü gösterir. Bitkilerin fotosentez yapabilmesi ve tüm canlıların yaşamını sürdürebilmesi için Güneş’in ışığı ve ısısı vazgeçilmezdir.

!

Güvenlik Uyarısı

Güneş’e asla çıplak gözle bakma! Güneş filtresi olmayan dürbün, teleskop ya da büyüteçle bakmak da gözlerine zarar verebilir. Güneş’i incelerken yalnızca güvenli, filtreli araçları ya da öğretmeninin önerdiği yöntemleri kullan.

1

Çoktan Seçmeli Sorular

Doğru seçeneği işaretle

Her sorunun yalnızca bir doğru cevabı vardır.

1) Güneş, Güneş Sistemi’nde nasıl bir gök cismidir?

A Gezegen B Uydu C Yıldız D Kuyruklu yıldız

2) Güneş, Dünya’dan çok daha büyük olduğu hâlde gökyüzünde neden küçük bir top gibi görünür?

A Çünkü aslında küçüktür B Çünkü bize çok uzaktır C Çünkü ışığı azdır D Çünkü bir uydudur

3) Güneş lekelerinin zamanla yer değiştirmesi bize neyi gösterir?

A Güneş’in soğuduğunu B Güneş’in büyüdüğünü C Güneş’in kendi ekseni etrafında döndüğünü D Güneş’in yıldız olmadığını

4) Güneş’i incelerken hangisi güvenli bir davranıştır?

A Çıplak gözle uzun süre bakmak B Filtresiz bir dürbünle bakmak C Güneş filtreli bir araçla, öğretmen gözetiminde incelemek D Büyüteçle doğrudan bakmak

5) Güneş’in yapısı ve hareketleri hakkında bilgi toplarken hangi kaynaklar kullanılabilir?

A Yalnızca televizyon dizileri B Dijital içerikler, yazılı ve görsel kaynaklar C Yalnızca arkadaşların tahminleri D Hiçbiri, tahmin etmek yeterlidir

2

Doğru mu, Yanlış mı?

İlgili kutuyu işaretle

1Güneş, Güneş Sistemi’nin ortasında yer alan bir yıldızdır.DY

2Güneş kendi ışığını üretmez, Dünya’nın ışığını yansıtır.DY

3Güneş, Dünya’dan küçüktür ama bize yakın olduğu için büyük görünür.DY

4Güneş’in yüzeyinde bazen “güneş lekesi” adı verilen koyu bölgeler görülebilir.DY

5Güneş lekelerinin yer değiştirmesi, Güneş’in döndüğünü gösterebilir.DY

6Güneş’e filtresiz bir dürbünle bakmak güvenlidir.DY

7Bilgi toplarken kullandığımız dijital kaynakların güvenilir olup olmadığını kontrol etmeliyiz.DY

3

Boşluk Doldurma

Kelime havuzunu kullan

yıldız güneş lekesi dönme filtre uzak kaynak

1. Güneş bir gezegen değil, bir dır.

2. Güneş’in yüzeyinde görülen koyu bölgelere denir.

3. Bu lekelerin yer değiştirmesi, Güneş’in kendi ekseni etrafında hareketi yaptığını gösterir.

4. Güneş’e çıplak gözle bakmak yerine güneş si olan araçlar kullanılmalıdır.

5. Güneş, Dünya’dan çok büyük olmasına rağmen bize çok olduğu için küçük görünür.

6. Güneş hakkında topladığımız bilgileri güvenilir bir ile doğrulamalıyız.

4

Eşleştirme: Bilgi Kaynaklarımız

Doğru harfi kutuya yaz

Bilgi Türü

1 Dijital içerik
2 Yazılı kaynak
3 Görsel kaynak
4 Bilgi ortamı

Örnek

a. Ansiklopedi, kitap
b. Fotoğraf, poster, şema
c. Video, animasyon, e-içerik
d. Okul kütüphanesi, bilgisayar laboratuvarı

5

Güneş Lekeleri ve Dönüş Yönü

Gözlemle ve yorumla

Aşağıda Güneş’in aynı bölgesi iki farklı günde gösterilmiştir.

1. Gözlem

2. Gözlem

a) Lekeler hangi yöne doğru kaymış gibi görünüyor?

b) Bu durum Güneş ile ilgili bize ne gösterir?

6

Büyüklük mü, Uzaklık mı?

Düşün ve açıkla

Üç cisim de göze aynı büyüklükte görünüyor. Oysa gerçek boyutları çok farklı!

a) Bunlardan hangisi gerçekte en büyüktür?

b) Bunu nasıl anladın?

7

Merak Ediyorum, Araştırıyorum

Kendi sorularını yaz

Güneş hakkında merak ettiğin en az 3 soru yaz. Sonra bu soruların cevabını hangi kaynaktan (kitap, dijital içerik, öğretmenin, kütüphane vb.) öğrenebileceğini belirt.

Merak Ettiğim Soru	Bunu Nasıl Araştırırım?

8

Bulmaca Zamanı

Kelimeleri bul

Aşağıdaki 6 kelimeyi bulmacada bulup daire içine al, sonra kutucuğu işaretle.

D

Ö

N

M

E

N

H

A

G

C

Ö

U

Ç

J

Ç

Y

G

Ü

H

Y

J

C

A

Y

S

E

N

L

A

I

F

B

M

Z

E

J

Ş

L

J

K

C

E

Ş

K

Ö

R

I

D

F

U

G

S

E

Ğ

I

C

Ş

I

H

E

I

A

K

U

Ç

D

I

Z

N

G

Ş

Ç

A

B

L

Ü

K

M

E

Gökyüzündeki Komşumuz: Güneş

Güneş’i Tanıyalım

Güvenlik Uyarısı

Çoktan Seçmeli Sorular

Doğru mu, Yanlış mı?

Boşluk Doldurma

Eşleştirme: Bilgi Kaynaklarımız

Bilgi Türü

Örnek

Güneş Lekeleri ve Dönüş Yönü

Büyüklük mü, Uzaklık mı?

Merak Ediyorum, Araştırıyorum

Bulmaca Zamanı

Aranacak Kelimeler

Cevap Anahtarı

1 · Çoktan Seçmeli

2 · Doğru / Yanlış

3 · Boşluk Doldurma

4 · Eşleştirme

5 · Güneş Lekeleri ve Dönüş Yönü

6 · Büyüklük mü, Uzaklık mı?

7 · Merak Ediyorum, Araştırıyorum

8 · Bulmaca — Kelimelerin Yeri